Economie & Innovatie | Publicaties

De publicaties van het Nicis Institute zijn gratis. Ze zijn echter uitsluitend te bestellen door de doelgroepen van het Nicis Institute. Dit zijn betrokkenen bij het grotestedenbeleid in Nederland (in de 31 grote steden, G4 en G27, bij de rijksoverheid, bij maatschappelijke instellingen en koepels van overheden) en medewerkers van universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstellingen.

Steden en kennisinstellingen
	Het rapport ‘Steden en Kennisinstellingen’ is het resultaat van een combinatie van twee onderzoeken die de Rijksuniversiteit Groningen samen met Nicis Institute uitvoerde: ‘Brain drain, brain gain?’, en ‘Belang van het HBO voor de regionale economie’. In de publicatie ‘Steden en Kennisinstellingen’ staat de vraag centraal in welke mate steden in Nederland profiteren van kennisinstellingen. Om deze vraag te kunnen beantwoorden wordt aandacht besteed aan relevante wetenschappelijke inzichten over kennismigratie, -valorisatie en –circulatie. Ook worden de belangrijkste resultaten van beide eerdere Nicis-onderzoeken gepresenteerd. Ten slotte worden de conclusies en beleidsimplicaties besproken die uit beide onderzoeken getrokken kunnen worden ten aanzien van de stedelijke praktijk.

Belang van het hbo voor de regionale economie
	Het onderzoek ‘Belang van HBO voor de regionale economie’ is uitgevoerd door de Rijksuniversiteit Groningen. In dit onderzoek wordt de vraag behandeld: “In hoeverre kan gemeentelijk beleid bijdragen aan het optimaliseren van kenniscirculatie en het genereren van ondernemerschap vanuit de hbo-instelling in de regio?” Een relatief groot aantal kleine bedrijven blijkt contact te hebben met een hogeschool in de regio. Veelal vindt het contact plaats in de vorm afstudeerstages en stageplaatsen. Deze contacten, hoewel in mindere mate gericht op directe kennisoverdracht tussen kennisinstelling en bedrijfsleven, zijn uitermate belangrijk om studenten vast te houden in de stad. Een belangrijke ander resultaat is dat een hoog percentage studenten ondernemer is. Ondernemerschap krijgt, hoewel afhankelijk van de opleiding, relatief veel aandacht op hogescholen en dit betaalt zich uit.

Knelpunten in het MKBA proces
	Een recent gepubliceerd onderzoek van Nicis Institute biedt inzicht in de knelpunten die verschillende betrokkenen ervaren bij de Maatschappelijke Kosten-BatenAnalyse (MKBA). De belangrijkste en overkoepelende conclusie is dat de MKBA een economisch instrument is dat ingezet wordt om ruimtelijke plannen te toetsen. Dit zorgt voor een samenspel van economische en planologische logica en dat veroorzaakt meerdere knelpunten in het proces. In de publicatie ´Knelpunten in het MKBA-proces´ worden deze uitvoerig besproken.

Clustering van bedrijven in de lokale economie
	Clustering is in de loop ter tijden steeds vaker aangeboden als bruikbaar beleidsconcept. In lokaal en regionaal economische beleid zou clustering op allerlei manieren gestimuleerd moeten worden. ‘Clusterbeleid’ zou op deze manier een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de economische ontwikkeling van steden. Maar in hoeverre kunnen beleidsmakers in de praktijk echt uit de voeten met dit concept? In de publicatie ‘Clustering van bedrijven in de lokale economie’ van Merijn van der Werff wordt het clusterconcept kritisch tegen het licht gehouden. In de publicatie wordt verslag gedaan van de zoektocht naar clustering en clusterbeleid in drie middelgrote Nederlandse steden. De lessen die deze zoektocht opleverde, werpen een nieuwe licht op lokaal en regionaal economisch beleid in het algemeen en clusterbeleid in het bijzonder.

Stedelijke economieën in een tijd van mondialisering
	De laatste decennia is er veel geschreven over de lokale gevolgen van economische mondialisering. In Stedelijke economieën in een tijd van mondialisering wordt de complexe internationale literatuur over de lokale gevolgen hiervan op heldere wijze uiteengezet en vervolgens aan empirische toetsing onderworpen. Een analyse met betrekking tot de tweeëntwintig grootstedelijke agglomeraties die Nederland telt, laat zien dat alleen immigratie een verklaring biedt voor het aantal laaggeschoolde werklozen in de steden. Internationale arbeidsdeling en concurrentie blijken niet relevant te zijn voor deze verschillen. Daarnaast blijkt dat lokale verschillen in etnocentrisme onder laagopgeleiden niet veroorzaakt worden door economische factoren maar door verschillen in stedelijk cultureel klimaat. Op basis van de implicaties van zijn bevindingen biedt Jeroen van der Waal aanknopingspunten voor het verbeteren van het lokale arbeidsmarktbeleid in Nederland.

Ruimte ruilen
	In de publicatie ´Ruimte ruilen´ van Leonie Janssen-Jansen worden verschillende oplossings-mogelijkheden geschetst zoals een verdeling van de kantoorontwikkelingsruimte in een regio of de verplichting om eerst leegstaande kantoren uit de markt te nemen voordat er nieuwe mogen worden gebouwd. Het leegstandprobleem kan alleen worden opgelost via zelfregulering door gemeenten. Elke gemeente zou nu de voorziene kantoorontwikkeling moeten herzien. Verder zouden gemeenten onderling gezamenlijke normen moeten stellen voor een duurzame regionale ontwikkeling en een gezonde kantorenmarkt, en zich daar vervolgens aan houden. Dit vereist op korte termijn niet alleen pijnlijke ingrepen in gemeente zelf, maar op regionaal niveau ook visie, slagkracht en vertrouwen. Geen enkele gemeente kan het probleem alleen oplossen. Als een regio niet tot een oplossing komt, moet een hiërarchische autoriteit interveniëren, zo luidt een van de aanbevelingen van het onderzoek.

Chinatown, Klein Istanbul of toch maar een doorsneebuurt?
	De common sense opvatting is dat migranten zich dienen aan te passen en te spreiden. Zonder aanpassing en ruimtelijke spreiding zullen zij nooit met succes kunnen opgaan in de ontvangende samenleving. Deze publicatie van Jan Rath naar gekleurde buurten als attracties laat zien dat die stelling nuance behoeft. Onder bepaalde omstandigheden zijn behoud van eigenheid en ruimtelijke concentratie geen probleem. Integendeel, ze vormen juist de sleutel tot economisch succes en wijkverbetering.

En nu aan de slag met citymarketing
	Citymarketing is een lastig beleidsveld, maar wordt tegelijkertijd steeds belangrijker in de strijd om nieuwe bewoners, bedrijven en bezoekers. In het inspiratieboekje 'En nu aan de slag met citymarketing! Een leidraad voor de praktijk' van Gert-Jan Hospers, Frans Boekema en Angelique Lombarts vindt u tal van nieuwe ideeën en inzichten die uw stad verder in de schijnwerpers kunnen zetten en u helpen uw aanpak verder te versterken. Tegelijkertijd is het boekje 'food for thought', omdat de auteurs concluderen dat niet zozeer een campagne, als wel een slimme organisatie van free publicity de meest effectieve vorm van citymarketing is.

Strategies for upgrading the physical environment in deprived urban areas
	In vrijwel elke EU-lidstaat zijn de afgelopen jaren omvangrijke stedelijke vernieuwingsprojecten uitgevoerd. Hoewel veel van deze projecten succesvol zijn gebleken, is er in veel gevallen de gestelde doelen niet behaald en zijn er neveneffecten opgetreden. De studie “Strategies for upgrading the physical environment in deprived urban areas” analyseert vijftig (veelal) succesvolle stedelijke vernieuwings- en herstructureringsprojecten in de EU. Er wordt een overzicht gegeven van factoren die aan de basis liggen van geslaagde projecten. De studie is uitgevoerd door het European Urban Knowledge Network in opdracht van het Duitse EU-voorzitterschap van 2007.