Wonen algemeen

Verslag | Congres Nieuwe ideeën voor nieuwe steden

Echt nieuw zijn de New Towns niet meer. Zoetermeer, de aartsvader van de nieuwe steden, viert dit jaar al zijn vijftigste verjaardag. Zoetermeer is nu wel uitgegroeid, zo stelde burgemeester Jan Waaijer tijdens het congres 'Nieuwe ideeën voor nieuwe steden' op 26 maart in het Stadstheater te Zoetermeer. Ook andere New Towns hebben de grootste groei achter de rug. Dat betekent een omslag van groeistad naar beheerstad. Hoe die omslag precies plaats moet vinden, is nog niet duidelijk.

“De gemeente moet niet op de stoel van de huiseigenaar gaan zitten”

“Een eigen huis is een groot goed, maar in toenemende mate zitten de slechte woningen in de particuliere woningvoorraad.” Aan het woord is Willeke Koops, beleidsmedewerker Wonen bij de gemeente Zaanstad. In haar gemeente verzakken veel vooroorlogse woningen door slechte funderingen. De aanpak is lastig, omdat de woningen particulier eigendom zijn. Particuliere woningverbetering speelt in steeds meer gemeenten. Over de doelen in haar eigen gemeente is Koops duidelijk: “Dat de veiligheid is gewaarborgd is toch wel het minimum. Maar het gaat ook over woonkwaliteit boven de grond en het beperken van de kosten van werken in de openbare ruimte."

Column: Groeikernen, van groei- naar bloeistad

Stedelijke vernieuwing na 2014: niet de stad maken, maar de stad zijn

Wanneer de subsidies voor stedelijke vernieuwing na 2014 stoppen moet er meer ruimte komen voor initiatieven vanuit de markt en vanuit burgers. Dat is de belangrijkste conclusie van een denktank onder leiding van KEI en Nicis Institute over de toekomst van stedelijke vernieuwing. Wel blijft het volgens de denktank noodzakelijk te blijven investeren in stedelijke vernieuwing, ook door overheden.

‘Corporaties moeten zich minder paternalistisch opstellen’

‘Betrokken huurders in je buurten houden, door ze hun woning te koop aan te bieden, is van grote meerwaarde. Dat weegt zwaarder dan het extra werk dat het oplevert.’ Aan het woord is Wouter Rohde, directeur strategie van woningcorporatie Woonbron. Zijn corporatie, actief in de regio Rijnmond, biedt met ‘Te Woon’ haar huurders al 10 jaar de mogelijkheid hun huurwoning te kopen. Hij kijkt met gemengde gevoelens naar het kabinetsbesluit om 75 procent van de corporatiewoningen te koop aan te moeten bieden. Maar hoewel hij begrip heeft voor de zorgen die bij andere corporaties leven, leert zijn ervaring dat die over het algemeen prima opgevangen kunnen worden: ‘Uiteindelijk rechtvaardigt het doel de extra inzet.’

Column: Samen door de pijngrens heen, op weg naar nieuw perspectief

Door: Henk Jan Bierling

De afgelopen week werd weer eens scherp duidelijk hoe ingrijpend de crisis op de markt voor woningbouw en kantoren- en bedrijfslocaties is. Een wethouder in Apeldoorn die moet opstappen na een kritisch rapport van de raad over verliezen op het grondbedrijf die, naar het schijnt, kunnen oplopen naar wel 200 miljoen euro. Een grote corporatie die voor een paar miljard het schip in dreigt te gaan vanwege tegenvallende resultaten in de handel van derivaten. En als klap op de vuurpijl slingert DNB het bericht het land in dat naast de kredietcrisis en de Europese schulden, de vastgoedcrisis de derde financiële crisis is op rij.

Financiering restauratie rijksmonumenten vanaf 2012 via lening en subsidie

Vanaf 2012 zal het geld dat voor restauratie van rijksmonumenten beschikbaar is, via leningen en subsidies worden uitgekeerd. Dat schrijft staatssecretaris Zijlstra (OC&W) in een brief aan de Tweede Kamer. Volgens Zijlstra moeten eigenaren, organisaties en lagere overheden hun verantwoordelijkheid nemen in de monumentenzorg.

Column: Ruimtelijke Verkenning 2011 van groot belang voor de steden

Door Dave van Ooijen

Het zijn heftige tijden. Als ik dit schrijf, lees ik net het laatste nieuws over de explosieve rente die Italië moet betalen voor de deze week nieuw uit te geven staatsobligaties: 7,25 procent! En volgend jaar moet Italië nog een keer 300 miljard euro aan staatsschuld herfinancieren. Wat de rente op dat moment zal zijn, is niet te voorspellen. De rentelasten van Italië, dat een staatsschuld heeft van 1.900 miljard euro, zal de komende jaren nog met vele miljarden euro's per jaar stijgen. De kans dat na Griekenland ook Italië, de derde economie van Europa, als dominosteen zal omvallen is groot. En met Spanje, Portugal en Ierland gaat het economische en financieel ook al niet veel beter.

“Neem zo snel mogelijk je verlies”

“Uiteindelijk word je afgerekend op het lef om lange termijnkeuzes te maken. Dat betekent dat je moet herprogrammeren.” Aan het woord is Alfred Arbouw, wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling in Breda. Hij is, samen met wethouder Jan Bron van de gemeente Hengelo, voorzitter van de werkgroep Stedelijke Herprogrammering Woningbouw van de Fysieke Pijler van het G32-stedennetwerk. De werkgroep stelde samen met Nicis Institute de Handreiking Stedelijke Herprogrammering Woningbouw op, die op het G32-jaarcongres werd gepresenteerd. Steden worden door de stagnatie van gebiedsontwikkeling geconfronteerd met grote risico’s en verliezen. De Handreiking biedt gemeenten instrumenten om daarmee om te gaan. Arbouw benadrukt dat het een eerste stap is: “Een aantal collega’s zit nog in de ontkenningsfase."

Handreiking Stedelijke Herprogrammering Woningbouw

Een waardevolle koffer met instrumenten. Zo karakteriseren de wethouders Arbouw (Breda) en Bron (Hengelo) de handreiking Stedelijke Herprogrammering Woningbouw. Het centrale vraagstuk van de handreiking is hoe alleen nog te bouwen wat steden echt nodig hebben. Afgenomen inkomsten en toegenomen taken leiden ertoe dat steden proactief op moeten treden, creativiteit moeten tonen, en keuzes moeten durven maken. Een afwachtende houding kan ten koste van de kwaliteit van de ruimtelijke ordening gaan. De handreiking biedt stakeholders een mix van oude en nieuwe basisingrediënten voor versterking van binnenstedelijke gebiedsontwikkelingen. Het aanpakken van de overprogrammering en noodlijdende grondbedrijven is de eerste en belangrijkste stap om ruimtelijke ordening weer op de rit te krijgen.

“Straks moet je wéér achteraf repareren”

“Ik ben ervan overtuigd dat als je nu niks doet, dat je dan over 10 jaar een enorm probleem hebt.” Aan het woord is Edo Haan, wethouder in Zoetermeer van onder meer Financiën, Wonen en Sociale Zaken. Hij spreekt over de woonerfwijken uit de jaren ’70 en ’80. Zijn stad is gastheer voor het komende jaarcongres van de G32, waar onder meer aandacht is voor de woonerfwijken. Aandacht die volgens Haan broodnodig is: “We willen geen Vogelaargemeente worden.”

Column: Woonvisie kabinet zal kloof tussen arm en rijk doen toenemen

VNG en BZK komen met agenda Wonen en Leefbaarheid

De VNG en het ministerie van BZK hebben een agenda Wonen en Leefbaarheid opgesteld. Ze willen hiermee komen tot innovaties in de aanpak op het terrein van wonen en leefbaarheid. Daarnaast werken ze in de agenda een aantal beleidsvoornemens uit het regeerakkoord uit.

Column: Wonen, Wijken en Interventies

“Uitrollen is hier een verboden woord”

“Er is geen vast recept om wijken snel te verbeteren, er zijn wel algemene principes. Door van elkaar te leren, worden die algemene principes steeds helderder en wordt duidelijk welke interventies in je eigen stad kan inzetten." Aan het woord is Elly van Kooten, directeur Wijken op het ministerie van Binnenlandse Zaken en Konkrijksrelaties. De afgelopen 2 jaar vertegenwoordigde zij het ministerie bij de Community of Practice wijkenaanpak, ondersteund door Nicis Institiute. Een belangrijke les is dat de wijkenaanpak maatwerk is. Maar: “Niemand heeft er iets aan als iedereen het wiel zelf uitvindt.”

“Je moet altijd goed voor de stad en de mensen die er wonen blijven zorgen”

“Toen we begonnen hadden we het over Europese oriëntatie, verbreding, innovatie, en kennisuitwisseling. Plotseling ging het over bezuinigingen en begon iedereen meer in zichzelf gekeerd te raken.” Aan het woord is Gertjan Giele, gebiedsmanager voor de wijk Den Haag Zuidwest bij de gemeente Den Haag. Samen met ‘urban practitioners’ uit 5 andere Europese steden nam hij deel aan het project ‘An Urban Practitioners View on Neighbourhood Renewal’ van Eurocities, ondersteund door Nicis Institute. Over wat de internationale uitwisseling oplevert is hij duidelijk: “Kennis en inspiratie”.

VNG start platform onorthodoxe maatregelen

Er is nieuw kennisplatform gestart over onorthodoxe maatregelen bij gebiedsontwikkeling. Via dit platform kunt u kennis over het gebruik van onorthodoxe maatregelen delen en in discussie treden over een andere aanpak van gebiedsontwikkeling. Het platform is een initiatief van het ROMnetwerk van de VNG.

Stedelijke herstructurering door de ogen van jongeren

Gedwongen verhuizing door herstructurering is voor jongeren een ingrijpend proces. Toch hebben jongeren vrijwel nooit inbreng in herstructureringsprogramma's. Op het congres ‘Jongeren, wonen en sloop’ op 5 april 2011 in de Utrechtse wijk Overvecht, stonden jongeren wel centraal. Aanleiding was het verschijnen van de bundel met de gelijknamige titel. De publicatie is gebaseerd op twee onderzoeken die zijn uitgevoerd door de Universiteit Utrecht en de Hogeschool Utrecht (zie voor meer informatie de links hiernaast). De onderzoeken gaan in op hoe jongeren hun wijk beleven en wat een gedwongen verhuizing voor hen betekent.

Column: steden worden belangrijker dan ooit

Raden voor de leefomgeving en infrastructuur (RLI) presenteren werkprogramma 2011-2012

Het werkprogramma 2011-2012 van de raden voor de leefomgeving en infrastructuur (RLI) is bekend. Het werkprogramma geeft u inzicht in de voorgenomen adviezen voor 2011 en 2012 en de adviestrajecten die begonnen zijn in 2010 en doorlopen in 2011. De raden hebben dit werkprogramma gezamenlijk uitgebracht omdat zij naar verwachting zullen worden samengevoegd tot één Raad.

Eerste Kamer: Regering moet visie op woningmarkt opstellen

De Eerste Kamer heeft de regering verzocht met een visie op de woningmarkt te komen. Volgens de Kamer is dat nodig voor zowel de koop- als huurmarkt. De regering moet daarbij ook bekijken hoe de kosten van de hypotheekrenteaftrek omlaag kunnen.

Kabinet-Rutte: verantwoordelijke ministeries op het thema Wonen

Het kabinet-Rutte brengt verschuivingen in de takenpakket van de ministeries met zich mee. Voor het thema Wonen ligt de verantwoordelijkheid in dit kabinet bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) en het directoraat-generaal Wonen, Wijken en Integratie van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).

'Nederlands woonbeleid verergert problemen op de woningmarkt'

De Nederlandse woningmarkt is vergeleken met andere Europese landen ineffeciënt. Huurhuizen zijn er vooral voor mensen met lage inkomens. Huishoudens met hoge inkomens domineren de koophuizen. Vraag en aanbod sluiten slecht op elkaar aan, waardoor er vooral in de Randstad een tekort aan woonruimte is. Dit zijn de belangrijkste problemen die Peter Boelhouwer en Joris Hoekstra signaleren in hun artikel 'Towards a better balance on the Dutch housing market?'.

"Economisch draagvlak, transport en identiteit zijn essentieel voor het succes van new towns"

China is booming: letterlijk. Terwijl er in Nederland steeds minder gebouwd wordt, maken de Chinezen plannen voor de ene nieuwe stad na de ander. Verstedelijking wordt gezien als motor voor de economie. Binnen de stadsprovincie Shanghai zijn bijvoorbeeld enkele tientallen nieuwe steden gepland die samen 5,4 miljoen inwoners kunnen huisvesten in 2020. In deze new towns moeten dus talloze gebouwen, wegen en voorzieningen ontwikkeld worden. De Nederlandse stedenbouwkundige Harry den Hartog is regelmatig in China om de bouwdrift in het land te bestuderen. In oktober komt zijn boek ‘Shanghai New Towns - searching for community and identity’ uit bij 010 Publishers, waarin hij de nieuwe steden rondom de metropool Shanghai onder de loep neemt. Deze nieuwe steden zijn vaak gebaseerd op Westerse modellen. Kunnen wij omgekeerd ook wat leren van wat er in de new towns van Shanghai gebeurt?

Nirov Begrotingsdebat 2010 - Verzin een list voor de woningmarkt

Nirov organiseert een debat waarin de woningmarkt centraal komt te staan. Hoe ziet de ideale woningmarkt eruit en hoe kan het nieuwe kabinet de rijksbegroting hierop aanpassen? Deskundigen op woongebied gaan met elkaar in debat en komen volgens Nirov hopelijk tot 'kraakheldere inzichten die zorgen voor een coherente en gezonde woningmarkt'.

De balans van de woningmarkt moet stapsgewijs hersteld worden

Gemengd wonen door verkoop van huurwoningen is gecompliceerd

Landkaart geeft woonomgeving van de toekomst weer

“Het WoON is de kurk waar ander onderzoek op drijft”

Verslag van studiemiddag 'Weten over Wonen'

De crisis dwingt tot hervormingen op de woningmarkt

Werkgroep Wonen gaat vijf miljard aan bezuinigingen bepalen

“Het concept wetsvoorstel Aanbestedingswet lijkt voor gemeenten weinig verandering te brengen”

“In New Towns kan álles”

Woonlasten in grote steden stijgen

Herstructurering is vooral effectief op wijkniveau

Grote regionale verschillen in de woningmarkt

Het kabinet trekt ruim één miljard extra uit voor WWI

Lagere inkomensgroepen leven in slechtere milieuomstandigheden