Onderwijs Algemeen

Column | De wethouder en morele sturing op onderwijs

De krant biedt de laatste weken veel stof tot nadenken over de rol van de wethouder richting het onderwijs. De berichten over de Amarantis Onderwijsgroep springen in het oog. De naam van deze organisatie is een afgeleide van Amarant en staat voor eeuwige groei en bloei. Uitgedijd tot 55 scholen en een kleine 30.000 leerlingen in de regio’s Amersfoort, Amsterdam, Utrecht, Almere en Zaandam werd het punt bereikt waarop eeuwig niet blijkt te bestaan.

De staat van het onderwijs volgens de Onderwijsinspectie

Meer scholen en opleidingen voldoen aan de benodigde basiskwaliteiten van onderwijs. Tegelijkertijd is nog veel ruimte voor verbetering, bijvoorbeeld in de professionalisering van leerkrachten. Dat schrijft minister van Bijsterveldt (OCW) in een beleidsreactie op het rapport ‘De staat van het onderwijs’. De onderwijsinspectie presenteerde de publicatie in april 2012 aan de ministers van OCW en EL&I. Het driedelige rapport behandelt achtereenvolgens de staat van het onderwijs, het onderwijs in sectoren, en het onderwijs in thema’s.

Onderwijskwaliteit and the city: over sturing van de stad op onderwijskwaliteit

Onderwijs is op alle fronten essentieel voor het reilen en zeilen van de stad. Een investering in onderwijs wordt gezien als de best renderende maatschappelijke investering. Het is dan ook logisch dat stadsbestuur en gemeenteraad zich niet alleen verantwoordelijk voelen voor het lokale onderwijs, maar hier ook proactief beleid en visie op willen sturen. Nicis Institute publiceert in de komende weken een rapport over de rol die stedelijk bestuur op het gebied van onderwijskwaliteit kan en mag spelen.

Onderwijsinstellingen werken samen aan de professionalisering van leerkrachten

4 onderwijsinstellingen gaan samenwerken om de scholing van leerkrachten te verbeteren. De focus ligt op academische vorming van excellente pabostudenten, verdere professionalisering van leraren in het basisonderwijs, en onderzoek naar de (vak)didactische ontwikkeling in het leraarsvak.

Advies Onderwijsraad aan Van Bijsterveldt: “Geef scholen een kader voor hun handelen”

Zorg voor een goede balans tussen kwaliteitsnormen, zelfstandigheid en variëteit in het onderwijs. Dat is de kern van het advies dat de Onderwijsraad minister Marja van Bijsterveldt van OCW op 16 februari 2012 aanbood. De overheid moet betekenisvolle en haalbare kwaliteitseisen stellen. Maar binnen dat kader moeten onderwijsinstanties ruimte en verantwoordelijkheid krijgen. De Onderwijsraad waarschuwt voor centrale regelgeving die “door uniformering de variëteit in het stelsel onder druk zet”.

OCW en PO-Raad sluiten akkoord kwaliteitsverhoging primair onderwijs

Schoolbesturen ontvangen in de komende jaren ruim 600 miljoen euro om de kwaliteit van het onderwijs en van het onderwijspersoneel te verbeteren. Dat zijn het ministerie van OCW en de PO-raad, de sectororganisatie voor het primair onderwijs, overeengekomen. De nadruk van het akkoord ligt op hogere onderwijsopbrengsten en professionalisering. De afspraken zijn gemaakt op sectorniveau maar moeten door schoolbesturen als maatwerk worden doorgevoerd. De PO-raad blijft kritisch over de bezuinigingen op Passend onderwijs.

Kleine scholen krijgen meer tijd en geld om sluiting te voorkomen

Kleine scholen krijgen meer tijd en financiële middelen om bij fusies een betere overgang te kunnen maken. De compensatieregeling voor fuserende kleine scholen gaat van 2 naar 5 jaar. Daarnaast wordt de termijn waarbinnen kleine scholen onder de opheffingsnorm mogen bestaan mogelijk verlengd. Dat maakte het ministerie van OCW onlangs bekend. 18 procent van de scholen in krimpgebieden wordt met sluiting bedreigd, tegenover 13 procent van de scholen in overige regio’s. Fuseren kan een oplossing zijn, maar is onder de huidige regeling moeilijk te verwezenlijken.

Column: Verhef het volk - dat levert geld op!

Het is volkomen terecht dat er veel aandacht uitgaat naar ons onderwijs. Zowel nu als op de lange termijn moet immers voorzien worden in de stijgende vraag naar arbeidskrachten. Dus moeten er voldoende mensen in de juiste richting en op het juiste niveau worden opgeleid. Zie daar de ‘rationale’ achter de inzet van bijvoorbeeld de gemeente Den Haag om de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt te verbeteren.

Initiatieven om ouderbetrokkenheid bij scholen te vergroten

Het vergroten van de betrokkenheid van ouders bij de scholen van hun kinderen krijgt landelijk veel aandacht. Nicis Institute licht 2 initiatieven uit. Een keurmerk voor scholen die de samenwerking met ouders goed georganiseerd hebben (Stichting Leraar Leerling Ouders), en het project Platform Allochtone Ouders en Onderwijs (FORUM) dat de ouderbetrokkenheid op basisscholen in de 54 grootste gemeenten in Nederland probeert te vergroten.

Honderden kleine scholen moeten binnen 5 jaar dicht

Het voortbestaan van maar liefst 900 basisscholen is in gevaar. Dat meldt de Algemene Onderwijsbond (AOb). De bond baseert zich op onderzoek dat verricht werd in opdracht van het ministerie van OCW. Sluiting dreigt voor veel kleine scholen die onder druk staan door aanhoudende krimp. Schoolbesturen reageren vaak te laat en inadequaat. Fusies tussen kleine scholen blijken onder de huidige regelingen moeilijk te verwezenlijken. Het bijstellen van opheffingsnormen kan redding betekenen voor sommige scholen.

“Scholen moeten deuren naar de samenleving openzetten”

“Onze jeugd heeft vandaag goed onderwijs nodig en kan niet wachten tot morgen. Het wordt steeds urgenter dat onderwijs goed aansluit op de arbeidsmarkt." Aan het woord is Ingrid van Engelshoven, wethouder van Onderwijs en Dienstverlening in de gemeente Den Haag. Nicis Institute sprak de wethouder naar aanleiding van de Haagse beleidsagenda ‘Geslaagd in het vak. Leren en werken effectief verbinden’. De agenda vormt de basis voor het te realiseren Actieplan 2012-2015. Met het plan wil de gemeente Den Haag concrete stappen zetten om onderwijs en arbeidsmarkt beter op elkaar aan te laten sluiten.

Column: Steden, pak uw rol bij het verbeteren van de onderwijskwaliteit

Het niveau van het Nederlandse onderwijs daalt. Dit is de teleurstellende conclusie van de in juni 2011 door het Cultureel Planbureau (CPB) uitgebrachte policy brief. Het Nederlandse onderwijsniveau is internationaal vergeleken nog altijd goed. Maar sinds 2002 blijken leerlingen lager te scoren. Leerlingen uit landen als Japan, Korea, Finland en Canada scoren consequent beter.

Nationaal Programma Kwaliteitssprong Zuid

Meer werk, betere scholing en opleiding, hogere inkomens en aantrekkelijker wonen. Dat is de voornaamste inzet van het Nationaal Programma Kwaliteitssprong Zuid. De gemeente Rotterdam en het Rijk willen met het programma de fysieke, sociale en economische problemen van Rotterdam-Zuid aanpakken. In 2030 moet Rotterdam Zuid op hetzelfde niveau als de G4-partners Utrecht, Den Haag en Amsterdam zitten. Het programma is gestoeld op de pijlers talentontwikkeling, economie en fysieke kwaliteitsverbetering.

‘Onderwijsondersteuning hoeft niet in de vorm van extra rekenlesjes’

“De overheid investeert veel in de opvoedende functie van het onderwijs. Maar kinderen brengen natuurlijk veel meer tijd door bij hun ouders dan op school. Er zijn te weinig projecten met de focus op ouders.” Nicis Institute in gesprek met Janette van der Meulen en Pauline Huyts, beiden projectleider bij het Rotterdamse Bureau Frontlijn. Ze zijn van mening dat ouders beter gedrag en betere prestaties van hun kinderen kunnen stimuleren: “We ondersteunen het onderwijs, niet door rekenlesjes te geven, maar door ouders vaardigheden aan te leren die de kinderen kunnen helpen bij hun ontwikkeling.”

Naar andere tijden in onderwijs en opvang

De traditionele schooltijden van half 9 tot half 4 staan ter discussie. Een aantal scholen heeft besloten om van het traditionele model over te stappen op een nieuw model met andere schooltijden. Het project ‘Andere Tijden in onderwijs en opvang’ is in het leven geroepen om deze inrichting en invoering te ondersteunen. Voor de voorstanders is het duidelijk: andere onderwijstijden zorgen voor meer rust en kwaliteit in de dagindeling van zowel de kinderen als de leerkrachten en andere pedagogische medewerkers.

Maatschappelijke stage vanaf 2012 verplicht

De Tweede Kamer heeft ingestemd met een wetsvoorstel van minister Van Bijsterveldt (OCW) waarmee middelbare scholieren verplicht worden een maatschappelijke stage (MaS) te volgen. In hun schoolloopbaan moeten jongeren vanaf het schooljaar 2011-2012 in totaal 30 uur aan maatschappelijke stage volgen. De nieuwe regel geldt voor alle schooltypes.

Jongeren op een effectieve manier bewust maken van het milieu

Het milieu staat regelmatig centraal in projecten op school of in de gemeente. Jongeren worden vaak overdonderd door de enorme milieuproblemen, waardoor ze de moed verliezen om constructief na te denken over oplossingen. Project ‘Check de Plek’ kiest voor een gerichte aanpak: praten over problemen in de eigen regio en ‘Peer education’.

'Zweer tweedeling in beroepsonderwijs en algemeen vormend onderwijs af'

Het beeld van het voorbereidend middelbaar beroeps onderwijs (vmbo) is niet positief. Vanuit de media krijg je de indruk dat het bevolkt wordt door kinderen met een slechte opvoeding, een taalachterstand en een agressieve houding. Het lijkt alsof het leeuwendeel gedoemd zou zijn om in de maatschappij te mislukken. Zonder gène wordt het vmbo het ‘afvalputje’ van het onderwijs genoemd. Het lijkt slechts een detail, maar dat zogenaamde afvalputje is de plek waar meer dan de helft van de basisschoolleerlingen in terechtkomt. Nicis Institute sprak met Rineke van Daalen, auteur van het boek ‘Het vmbo als stigma’, om te achterhalen waar dit slechte imago vandaan komt.

'Onderwijsinstellingen moeten samenwerken in krimpregio's'

Afnemende leerlingaantallen zorgen ervoor dat scholen steeds meer kans lopen om te moeten sluiten. Dit probleem is extra actueel in krimpregio’s. Een manier waarop deze scholen het hoofd boven water kunnen houden, is samenwerken met andere onderwijsinstellingen. Tot nu toe bood de huidige wet- en regelgeving daar onvoldoende ruimte voor, meent onderwijsminister Van Bijsterveldt. Daarom stelt zij een wetswijziging voor, en start zij enkele projecten. Onder de naam ‘sleutelexperimenten’ moeten deze projecten het tij keren.

Verplichte landelijke eindtoets voor taal en rekenen

Vanaf 2013 gaan alle leerlingen van groep 8 een verplichte landelijke eindtoets voor taal en rekenen maken. Dit heeft minister Van Bijsterveldt (OCW) bekend gemaakt in een brief aan de Tweede Kamer. De nieuwe toets wordt later in het jaar afgenomen dan de gangbare, niet verplichte Cito-toets. De onderwijstijd in het laatste schooljaar moet ‘optimaal benut worden’, aldus de bewindsvrouw.

Weekendscholen inspireren jongeren

Scholieren van 10 tot 14 jaar die vrijwillig op zondag naar school gaan, het bestaat. Jongeren gaan graag naar IMC Weekendschool. De school verbreedt toekomstperspectieven van leerlingen uit economisch zwakke wijken. Vakinhoudelijke experts bieden leerlingen een inspirerend kijkje in vakgebieden waar zij normaal gesproken niet snel mee in aanraking komen.

Peuters krijgen les in het basisonderwijs

Enkele gemeenten starten in het schooljaar 2011-2012 met een pilot waarbij onderontwikkelde peuters les krijgen in het reguliere basisonderwijs. Op deze manier moeten bijvoorbeeld taalachterstanden bij peuters vroegtijdig en spelenderwijs ingehaald worden. Het doel is om de peuters een ‘vliegende start’ te laten maken zodra ze oud genoeg zijn om in te stromen in het ‘echte’ basisonderwijs.

Onderwijs is dé stap naar economische ontwikkeling en maatschappelijke participatie

“Onderwijs is dé stap naar economische ontwikkeling, maatschappelijke participatie en economische zelfstandigheid. Je studie is je eerste man en blijft altijd bij je”, dat is de conclusie van Diana Düttenhofer, directeur ad interim Dienst Onderzoek en Statistiek (O+S) van de gemeente Amsterdam op het symposium ‘Onderwijs in Amsterdam’. In dit symposium werd het thema ‘Onderwijs in Amsterdam’ vanuit verschillende invalshoeken belicht. De voor- en vroegschoolse educatie (VVE), het kwaliteit in het basisonderwijs en etnische segregatie in het onderwijs kwamen aan bod. Het symposium is georganiseerd door O+S en vond plaats op donderdag 25 november 2010 in Felix Meritis in Amsterdam.

Kabinet-Rutte: verantwoordelijke ministeries op het thema Onderwijs & Arbeidsmarkt

Het kabinet-Rutte brengt verschuivingen in de takenpakket van de ministeries met zich mee. Voor het thema Onderwijs & Arbeidsmarkt blijft de verantwoordelijkheid bij de ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) liggen.

“Het lerarentekort oplossen lijkt een prettig bijdoel te zijn geworden”

Het klassieke beeld van de leraar voor het krijtbord verdwijnt in 2011 voor 70 scholen. Verantwoordelijk hiervoor is het prijswinnende innovatieconcept Slim Fit, waarbij scholen gaan werken met een radicaal ander organisatieprincipe: de muren worden uit de school verwijderd en jong en oud zitten bij elkaar. Het concept is oorspronkelijk bedoeld als een antwoord op het aanhoudende lerarentekort. Ed Booms, mede-initiatiefnemer van het concept, merkt daarentegen dat de meeste scholen meedoen vanuit het principe van onderwijsinnovatie. Booms: “Het lerarentekort oplossen lijkt een prettig bijdoel te zijn geworden!”

In ‘Expeditie Durven Delen Doen’ kunnen scholen innoveren

Geen grote verschillen in ‘zeer zwakke’ basisscholen 2006-2010

Er zijn geen grote verschillen in kenmerken en oorzaken van zeer zwakke scholen in het primair onderwijs ten opzichte van 2006. Dit blijkt uit een vervolgonderzoek van de Onderwijsinspectie. Ondanks deze magere conclusie kan het rapport een nuttig middel zijn om de kenmerken, oorzaken en verbeteringen van zwakke basisscholen in kaart te brengen. Want, hoewel het aantal scholen dat een kwaliteitsverbetering laat zien groeit, is er vooralsnog geen sprake van een structurele vermindering van het aantal zeer zwakke basisscholen, aldus de auteurs.

Exameneisen worden strenger

De eindexameneisen voor middelbare scholieren worden strenger. De belangrijkste aanpassing is dat leerlingen een voldoende voor het centraal examen (CSE) moeten hebben, in plaats van alleen een voldoende voor het schoolexamen en het CSE. De wijzigingen worden in 2012 van kracht. Beoogd doel is de kwaliteit en betrouwbaarheid van de examens verbeteren.

Onderwijsinformatieplein.nl bundelt projecten en praktijkvoorbeelden

Devies ‘betere onderwijskwaliteit zonder stijging werkdruk’ slaat aan

Nieuwe school biedt persoonlijk onderwijs, maar niet individueel

Onderwijsdebat moet gaan over slimmer worden, niet over slimmer werken

Netwerk Onderwijsinnovatie: organiseer onderwijs slimmer

Onderwijsinspectie presenteert onderwijsverslag 2008-2009

“Neem je moeder mee naar school”

Onderwijsraad: Veranderen selectiemoment primair onderwijs niet nodig

Lerarentekort blijkt sterk te verschillen per regio

Het lerarentekort concentreert zich vooral in het noorden en westen van het land. In het oosten en zuiden zijn er juist te weinig vacatures voor te veel leraren. Dat blijkt uit onderzoek van het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt (SBO). Het ministerie van OCW zou het lerarentekort daarom niet zozeer op landelijk, als wel op provinciaal tekort aan moeten pakken.

Onderwijsraad geeft advies over gedragsproblemen in het onderwijs

Onderwijsinspectie is niet geheel tevreden over onderwijstijd

Etnische achtergrond leerling heeft geen invloed op cijfer

Basisscholen geven vreemdetalenonderwijs in pilot

Gemeente Apeldoorn zet geldzaken op agenda scholieren

Gemeenten krijgen tot 1 november voor aanpassing van ouderbijdrage

Allochtonen halen onderwijsachterstand in

“Intercultureel onderwijs moet geen kerndoel zijn”

‘Aanvalsplan’ van Taskforce Utrechts VMBO

Aan de slag met onderzoek naar onderwijs en arbeidsmarkt

Schaalgrootte scholen niet van invloed op de kwaliteit van het voortgezet onderwijs

Probleemgedrag op jonge leeftijd sterk nadelig voor kans op onderwijssucces

Potentie allochtone leerlingen vaak onderschat

Wetenschappelijk onderzoek gaat onderwijsverbeteringen onderbouwen

Onderwijs maakt slank

Internationaliseringsprojecten op school zijn middel tegen polarisatie

Meer geld voor scholen met veel achterstandsleerlingen

Theaterinstituut biedt kansarme jongeren een toekomstperspectief

Advies scholing allochtone kinderen in land van herkomst

In het parlement zijn de afgelopen jaren enkele malen zorgen uitgesproken over kinderen die in Nederland zijn geboren en tijdelijk naar school gaan in het herkomstland van hun ouders. De minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie besloot de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) te vragen advies uit te brengen over dit verschijnsel. Dit resulteerde in het advies 'Terug naar school, scholing van allochtone kinderen in het land van herkomst'.

Lerarentekort alleszins opgelost

Ondanks gunstige tussenberichten is het lerarentekort, zeker gezien de vergrijzing onder het personeel, nog allerminst opgelost. Dat blijkt uit het Onderwijsverslag 2003 van de Inspectie van het Onderwijs. Wel begint de omvang van het lerarentekort momenteel af te nemen. Dat komt zowel door maatregelen van het ministerie van OCW, als door de economische recessie, waardoor meer mensen voor een baan in het onderwijs kiezen.